به گزارش خبرگزاری زیست آوا، تالاب میانکاله، که روزگاری یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های پرندگان مهاجر در خاورمیانه و ذخیره‌گاه زیست‌کره جهان بود، امروز با سرعتی نگران‌کننده به سمت خشکی پیش می‌رود؛ آن‌قدر سریع که کارشناسان آن را «قربانی بعدی ریزگردها» می‌نامند.

کاهش شدید بارش‌ها، افت بی‌سابقه سفره‌های زیرزمینی، و پسروی تاریخی دریای خزر، این پناهگاه ۵۰۰ گونه جانوری را در معرض تهدیدی قرار داده که اثرات آن تنها به مازندران محدود نمی‌ماند و می‌تواند شمال کشور را با بحرانی زیست‌محیطی روبه‌رو کند.

طبق آمارهای رسمی، وسعت تالاب که در سال ۱۳۷۳ حدود ۵۵ هزار هکتار بود، اکنون به کمتر از ۲۲ هزار هکتار رسیده؛ کاهش بیش از ۵۰ درصدی در تنها سه دهه. امروز، آن بخش‌هایی از میانکاله که زمانی میزبان هزاران قو، فلامینگو، پلیکان و اردک‌های مهاجر بودند، به پهنه‌های خشک و ترک‌خورده‌ای بدل شده‌اند.

کاهش بارش ۶۹ درصدی پاییز امسال نیز این روند را تشدید کرده است. مدیرکل هواشناسی مازندران اعلام کرده که دمای آبان‌ماه امسال ۲.۵ درجه بیشتر از متوسط بلندمدت بوده؛ نشانه‌ای روشن از ورود استان به یک دوره خشکسالی شدید.

در کنار این عوامل، تداوم ساخت‌وسازهای بی‌رویه، برداشت‌های بی‌ضابطه آب و مدیریت ناهماهنگ منابع، ضربه‌های دیگری است که به بدنه این تالاب بین‌المللی وارد می‌شود.

کارشناسان هشدار می‌دهند که ادامه این روند می‌تواند میانکاله را به سرنوشتی شبیه «هورالعظیم» یا «گاوخونی» دچار کند؛ کانونی جدید برای گردوغبار که سلامت ۵۰۰ هزار تا یک میلیون نفر از ساکنان اطراف خلیج گرگان را تهدید خواهد کرد.

با وجود اجرای طرح‌های آبخیزداری، لایروبی کانال‌ها و تلاش برای تأمین حق‌آبه زیست‌محیطی، داده‌های هیدرولوژیک نشان می‌دهد که این اقدامات هنوز نتوانسته سرعت فروپاشی اکوسیستم را کاهش دهد. کاهش سطح آب خزر طی ۲۰ سال اخیر نیز ادامه دارد و برخی پژوهش‌ها پیش‌بینی می‌کنند که تا سال ۲۰۵۰، تا ۲۵ درصد از مساحت این دریا در بخش شمالی از دست برود.

میانکاله، امروز بیش از هر زمان دیگر به تصمیم‌های علمی، مدیریت منسجم و همکاری منطقه‌ای نیاز دارد. کارشناسان می‌گویند اگر این روند مهار نشود، «بهشت پرندگان» در شمال ایران، خیلی زود به یکی از بزرگ‌ترین کانون‌های ریزگرد در کشور تبدیل می‌شود.