زیست‌آوا – یک پژوهشگر و فعال محیط‌زیست با تأکید بر ضرورت اصلاح رویکردهای جنگل‌کاری در کشور، گفت توسعه پوشش جنگلی تنها با افزایش تولید نهال محقق نمی‌شود و برنامه‌ریزی علمی، انتخاب گونه‌های بومی و استفاده از روش‌های طبیعی مانند بذرکاری باید در اولویت قرار گیرد.

مصطفی خوشنویس اظهار کرد: تولید نهال زمانی اثربخش خواهد بود که از ابتدا محل کاشت، گونه مناسب و زمان اجرای عملیات جنگل‌کاری مشخص شده باشد. به گفته او، تولید انبوه نهال بدون تعیین مقصد نهایی، نه‌تنها کمکی به احیای جنگل‌ها نمی‌کند، بلکه می‌تواند باعث هدررفت منابع نیز شود.

وی افزود: هر گونه گیاهی دوره رشد متفاوتی دارد و برنامه تولید نهال باید چند سال پیش از اجرای طرح‌های احیای جنگل آغاز شود تا نهال‌ها در زمان مناسب آماده انتقال به عرصه‌های طبیعی باشند.

این پژوهشگر با تأکید بر اهمیت گونه‌های بومی تصریح کرد: در جنگل‌کاری باید از گونه‌هایی استفاده شود که طی هزاران سال با اقلیم و خاک ایران سازگار شده‌اند. گونه‌هایی مانند بلوط، بنه، ارژن، سماق، طوس، بادام‌های بومی و اسکنبیل از ظرفیت بالایی برای احیای طبیعت برخوردارند، اما در بسیاری از نهالستان‌ها کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند.

خوشنویس همچنین درباره کاشت گونه‌های غیربومی هشدار داد و گفت: برخی گونه‌ها اگرچه برای فضای سبز شهری یا حاشیه جاده‌ها مناسب هستند، اما نمی‌توانند جایگزین گونه‌های بومی در عرصه‌های طبیعی شوند.

وی بذرکاری مستقیم را یکی از روش‌های مؤثر در احیای جنگل‌ها دانست و افزود: نهال‌هایی که به‌صورت طبیعی از بذر در زیستگاه خود رشد می‌کنند، معمولاً ریشه‌های قوی‌تر و سازگاری بیشتری با شرایط محیطی دارند. این روش علاوه بر کاهش هزینه‌ها، نیاز به آبیاری و دخالت انسانی را نیز کاهش می‌دهد.

این فعال محیط‌زیست چرای بیش از ظرفیت مراتع را از عوامل مهم تخریب پوشش گیاهی عنوان کرد و گفت: فشردگی خاک بر اثر چرای بی‌رویه، نفوذ آب را کاهش داده و روند زوال گونه‌های بومی را تسریع می‌کند؛ بنابراین مدیریت علمی مراتع و ایجاد تعادل میان دام و مرتع، از الزامات حفاظت از منابع طبیعی است.

وی در پایان تأکید کرد که آینده جنگل‌ها و مراتع کشور در گرو تصمیم‌های علمی امروز است و سیاست‌های جنگل‌کاری باید بر پایه شناخت دقیق زیست‌بوم‌ها، استفاده از گونه‌های بومی و روش‌های سازگار با طبیعت تدوین شود.