شمارش معکوس برای «شمشادهای هیرکانی»؛ آیا محلول‌پاشی ارگانیک، مرهم زخم‌های کهن است؟
رودسر-زیست آوا- در حالی که سایه سنگین بیماری «بلایت» (Blight) بر پیکره نحیف شمشادهای هیرکانی در رودسر سنگینی می‌کند، متولیان محیط‌زیست از اجرای طرح‌های درمانی با ترکیبات ارگانیک خبر می‌دهند؛ اقدامی که اگرچه در کوتاه مدت امیدبخش است، اما پرسش‌های جدی درباره پایداری اکولوژیک و درمان‌های سیستماتیک باقی می‌گذارد.
به گزارش زیست آوا، شمشاد هیرکانی (Buxus hyrcana)، این یادگار زنده دوران سوم زمین‌شناسی، همچنان در نبردی نابرابر با بیماری‌های قارچی دست‌وپنج نرم می‌کند. در تازه‌ترین اقدام، رئیس اداره حفاظت محیط‌زیست رودسر از اجرای فاز عملیاتی پایش و محلول‌پاشی با ترکیبات ارگانیک و پایه گیاهی برای مقابله با بیماری بلایت شمشاد خبر داد.
رحمان پورحسین، رئیس اداره حفاظت محیط‌زیست رودسر، با اشاره به شناسایی کانون‌های آسیب‌پذیر در سطح این شهرستان اظهار داشت: «پس از گسترش چشمگیر این بیماری و آسیب‌های جبران‌ناپذیر به گونه‌های ارزشمند شمشاد، کارشناسان این اداره با بررسی‌های میدانی، ضمن تحلیل عوامل گسترش عامل بیماری‌زا، روش مبارزه غیرشیمیایی و ارگانیک را در دستور کار قرار دادند.»
به گفته وی، نتایج اولیه این محلول‌پاشی که طی دو سال اخیر در مناطق هدف اجرا شده، «امیدبخش» بوده است؛ با این حال، شمشادهای هیرکانی همچنان در معرض تهدیدات گسترده قرار دارند.
تحلیل زیست‌آوا: فراتر از یک درمان موضعی
اگرچه هرگونه اقدام برای نجات گونه‌های در معرض انقراض هیرکانی، «غنیمت» محسوب می‌شود، اما دیدگاه تحلیلی «زیست‌آوا» بر این باور است که محلول‌پاشی، هرچند ارگانیک، تنها یک مسکن موقت برای اکوسیستمی است که از درون دچار گسست شده است.
نکات اکولوژیک مورد توجه:
۱. پایداری یا درمان موقت؟ محلول‌پاشی در مقیاس وسیع جنگلی، نمی‌تواند جایگزین مدیریت اکوسیستمی شود. پرسش اصلی اینجاست که آیا برنامه‌ای برای تقویت «مقاومت ذاتی» این گونه‌ها در برابر تغییرات اقلیمی و تنش‌های محیطی وجود دارد؟
۲. حفاظتِ جزیره‌ای ممنوع: مدیریت بیماری در سطح شهرستانی بدون نگاهِ جامع‌نگر به «پویایی‌شناسی جمعیت‌های هیرکانی» در کل نوار شمالی، عملاً یک مبارزه فرسایشی است.
۳. مطالبه زیست‌آوا: ما از سازمان حفاظت محیط‌زیست و مرکز تحقیقات جنگل‌ها انتظار داریم تا گزارش‌های شفافی از نرخ بقای شمشادها پس از این عملیات ارگانیک ارائه دهند. آیا این درمان‌ها توانسته‌اند نرخ زادآوری طبیعی (Natural Regeneration) را در این مناطق بازگردانند یا صرفاً شاهد طولانی‌تر کردن عمر درختان کهنسالِ بی‌جایگزین هستیم؟
نجات شمشاد هیرکانی، فراتر از نسخه پیچی در جنگل است؛ این یک مطالبه ملی برای حفظ میراث زنده کشور است.
آیا این نوشته برایتان مفید بود؟
