زنجیره طلایی حفاظت از زیستگاههای ایران؛ از مردم تا قانون

به قلم : دانیال بزرگمهر
مشهد_ زیستآوا _ حفاظت از زیستگاههای ایران وظیفهای همگانی است که از رفتار شهروندان تا قانونگذاری مجلس را دربرمیگیرد؛ گزارشی از نقش نهادها و ۵ مطالبه روشن برای نجات بومسازگان کشور.
تجربه موفق حفاظت از گونه میشمرغ در بوکان با مشارکت کشاورزان و نقش دامداران میانکاله نشان میدهد هیچ الگوی حفاظتی بدون مشارکت مردم بومی پایدار نیست. همچنین دانشگاهها با دادههای خود درباره خطرات جادهسازی و توسعه نامتوازن، قطبنمای تصمیمگیری هستند.
در این میان، دولت باید ارزیابی اثرات زیستمحیطی (EIA) را به ابزاری بازدارنده تبدیل کند و رسانهها نیز با مستندسازی چالشها، پل پیوند علم با مطالبه عمومی باشند.
۵ مطالبه روشن برای نجات زیستگاهها
۱. ضمانت اجرایی EIA: توقف قطعی پروژههای فاقد پیوست معتبر محیطزیستی.
۲. توسعه قرقهای مردمی: واگذاری حفاظت زیستگاهها به جوامع بومی.
۳. شفافیت دادهها: دسترسی آزاد پژوهشگران به دادههای آب، خاک و هوا.
۴. صندوق معیشت جایگزین: ایجاد اشتغال پایدار و اکوتوریسم برای جوامع محلی.
۵. نهادینهسازی در آموزش: گنجاندن مفاهیم حفاظت در کتب درسی.
تحلیل زیستآوا:
حفاظت از زیستگاهها نیازمند هماهنگی میان دولت، دانشگاه، رسانه و جوامع محلی است؛ بدون مشارکت مردم، قوانین کاغذی کارایی نخواهند داشت.